Defne Patent

Patent Nedir?

Bir buluş için sahibine devlet tarafından verilen bir patent,sınai mülkiyet haklarından biri olup, buluş sahibinin izni olmadan başkalarının buluşu üretmesini, kullanmasını veya satmasını belirli bir süre boyunca engelleme hakkı vermektedir.Ayrıca, buluşunuzu ayrıntılarıyla açıkladığımız belgeye, tescil edildikten sonra patent denilmektedir.

Faydalı Model Nedir?

Faydalı model, Türkiye'de ve dünyada yeni olan, sanayiye uygulanabilen buluşların sahiplerine verilen, patent niteliğinde koruma sağlayan bir sistemdir.

Patentle korunacak Buluşlarda Aranacak Kriterler Nelerdir? Hangi Buluşlar Patent İle Korunabilir?

Patentle korunacak buluşlarda aranan kriterler şunlardır;

-yenilik

-tekniğin bilinen durumunun aşılması

-sanayiye uygulanabilirlik

Yenilik, başvuru yapılmadan önce başkaları tarafından yazılı, sözlü ya da uygulanarak açıklanmamış olmak anlamında mutlak yeniliktir. Tekniğin bilinen durumunun aşılması kriteri ise "konuda uzman bir kişinin kolayca düşünüp uygulamaya koyamayacağı" nitelik anlamındadır. Sanayiye uygulanabilirlik, buluşun tümüyle kuramsal olmak yerine pratiğe uygulanabilir özellik taşıması demektir. Bu üç kriteri taşıyan buluşlar patent ile korunurlar.

Patent ve Faydalı Model Arasındaki farklar

Patentler için yenilik , buluş basamağı ve sanayiye uygulanabilirlilik kriterleri aranırken, faydalı modeller için sadece yenilik ve sanayiye uygulanabilirlilik kriterleri aranmaktadır.Faydalı model belgesi alınması maliyet ve sürecin kısalığı açısından başvuru sahibinin lehinedir ve araştırma işlemlerinin olmaması nedeniyle daha kolaydır.Ancak başvuru sahipleri yeni olmayan buluşlar için Faydalı Model Belgesi alsalar dahi, daha sonra itiraz sahiplerinin açabilecekleri davalar sonucunda mahkeme tarafından bu belgenin iptali söz konusudur.Bu nedenle özellikle Faydalı Model Belgesi başvuru sahiplerinin yeni olmayan konularda başvuru yapmamaları zaman ve para kaybı olmaması açısından kendi faydalarınadır.Faydalı Model için koruma süresi 10 yıl,İncelemesiz patent için 7 yıl , incelemeli patent için20 yıldır.

Patent Verilemeyecek Konular Ve Buluşlar

Aşağıda sayılanlar buluş niteliğinde olmadıkları için patent kapsamı dışında kalır ve bunlar için koruma talep edilmesi halinde patent verilmez.

a - Keşifler, bilimsel teoriler, matematik metotları;

b - Zihni, ticari ve oyun faaliyetlerine ilişkin plan, usul ve kurallar;

c - Edebiyat ve sanat eserleri, bilim eserleri, estetik niteliği olan yaratmalar, bilgisayar yazılımları;

d - Bilginin derlenmesi, düzenlenmesi, sunulması ve iletilmesi ile ilgili teknik yönü bulunmayan usuller.

e - İnsan veya hayvan vücuduna uygulanacak cerrahi ve tedavi usulleri ile insan, hayvan vücudu ile ilgili teşhis usulleri.

(e) bendindeki hüküm bu usullerin herhangi birinde kullanılan terkip ve maddeler ile bunların üretim usullerine uygulanmaz.

Aşağıda belirtilen buluşlar patent verilerek korunmaz:

a - Konusu kamu düzenine veya genel ahlaka aykırı olan buluşlar.

b - Bitki veya hayvan türleri veya önemli ölçüde biyolojik esaslara dayanan bitki veya hayvan yetiştirilmesi usulleri.

Patentten Gelir Elde Etmek Mümkün müdür?

Patent sahibi patentini aşağıdaki şekillerde kullanabilir:

- Ürünü sadece kendi üretebilir,

- Sözleşme ile üretim ve satıştan gelir elde edebilir,

- Patent haklarını başka kişilere devredebilir,

- Lisans verme yoluyla patent haklarından kar payı alabilir, Tpe , buluş sahipleine işleri ile ilgili tavsiye veya buluşları için maddi destek vermemektedir.

Buluşları Koruma Sistemleri Ve Koruma Süreleri

Aşağıda Türkiye de buluşlara sağlanan 3 tür koruma sistemi ve koruma sistemleri açıklanmaktadır.

İncelemesiz sistemde; ülkemizde mali kaynakları kısıtlı olan buluş sahiplerine ucuz,süratli, ancak süresi nispeten kısıtlı, 7 yıllık bir koruma sağlanmaktadır.İncelemesiz patent, gerekli şartlar yerine getirilmek ve incelenmek şartıyla incelemeli patente dönüştürülebilmektedir.

İncelemeli sistemde; işlemler daha uzun sürmekte, ancak incelemeli patent , başvurunun patentlenebilirlik kriterlerine sahip olup olmadığını gösteren bir inceleme raporuna dayanarak verildiği için daha güvenli ve daha uzun bir koruma elde edilmektedir.İncelemeli patent 20 yıl koruma sağlamaktadır.

Faydalı model sisteminde; ise araştırma ve inceleme işlemleri yerini, yayın işlemi almıştır.Yayın sonunda gelecek itirazlar beklenir ve başvur sahibine bu itirazlar bildirilir.Diğer sistemlere göre daha kısa sürede belge alınabilmektedir.Faydalı model 10 yıl koruma sağlar.

Patent ve Faydalı Model belgelerinin süresi uzatılma. Ancak; incelemesiz verilen patent için başvuru tarihinden itibaren 7 yıl içinde inceleme talebinin yapılması halinde , incelemeli sisteme geçiş yapılabilir ve inceleme sonunda koruma süresi 20 yıla uzatılır.

Patent Tescili

Teknolojik yeniliklerin üretilmesi, buluşçuların korunması ve bilginin yaygınlaştırılması için patent sistemleri şarttır. İnsanların daha iyi yaşama isteği ile sanayideki rekabet yenilik yapmayı zorlamaktadır. Yani hedef pazar olan insanlar yeni ürünler ve hizmetler talep etmekte, bunların tedarikçisi olan sanayi kesimi ise hem hedef kitlenin isteğini gerçekleştirmek için, hem de rakiplerinden daha tercih edilebilir olmak için yenilik yapmaktadırlar. İşte burada yenilik yapan kişilerin veya firmaların bunları meydana getirmek için harcadıkları eğitim maliyetleri, emek, zaman ve finansın bir taklitçi tarafından aynı süreçten geçmeden taklit edilmesi bir haksızlığı doğurur. Dünyada, bu haksızlığı önleyen sistem patent sistemidir.

Patent istemi ile devreye devlet veya devletin garantörlüğündeki bir kurum girer. Bu kurum da ulusal patent ofisidir. Patent ofisi buluş yapana, buluşun patent şartlarına haiz olması (yeni olması, sanayiye uygulanabilmesi ve tekniğin bilinen durumunu aşması) şartı ile buluşunu taklitlere karşı koruma sözü verir.

Dünyada patent koruması Türkiye'nin de 1930 yılında imza attığı uluslar arası "Paris Anlaşmasına" göre olur. Türkiye'de patentler bu genel anlaşmaya paralel olarak işleyen 551 sayılı kanun hükmündeki kararnameye göre korunur.

ULUSAL PATENT BAŞVURUSU

Buluşlara patent verilebilmesi için, Yönetmelikte şekil ve kapsamı belirlenen ve aşağıda belirtilen unsurlar ile başvuruda bulunmak şarttır (KHK m. 42):

a) Başvuru dilekçesi,

b) Buluş konusunu açıklayan tarifname,

c) Patentle korunması istenilen buluşun unsur veya unsurlarını kapsayan istem veya istemler,

d) Tarifnamede, istem veya istemlerde atıf yapılan resimler,

e) Özet,

f) Başvuru ücretinin ödendiğini gösterir belge.

Patent başvurusu, sadece bir tek buluşu ve genel nitelikte bir ana buluş fikri etrafında gerçekleştirilmiş olan ve birbirine bu ana buluş fikri ile bağlı birden çok buluşu içerir (KHK m. 45). Buluşun bütünlüğü istemler incelenerek sağlanır.

Türk Patent Enstitüsü patent başvurusunu aldığında, tarihi, saati ve dakikayı kendisi yazarak, başvuru anını kesinleştirir.

BAŞVURUNUN İNCELENMESİ

İlk inceleme belgelerin tamam olup olmadığı ve şekle uygunluk yönünden yapılır. Türk Patent Enstitüsü, KHK'nin 43 ncü madde şartlarının yerine getirilmediği veya başvuru ücretinin yedi gün içinde ödenmediği veya İngilizce, Fransızca veya Almanca dillerden biri ile verilen, tarifname ve istem veya istemlerin Türkçe çevirilerinin bir ay içinde verilmediğini tespit ederse, başvuruyu geri çevirir ve geri çevirme kararını ilgilisine bildirir (KHK m. 53). Şekle uygunluk yönünden inceleme, başvurusu yapılan buluşun patentlendirilemeyecek konulara ait olup olmadığını ve sanayie uygulanır nitelik taşıyıp taşımadığının araştırılmasıdır. Buluş bu niteliklerden yoksunsa inceleme işlemi durdurulur. Başvuru sahibi üç ay içinde bu karara karşı itiraz edebilir.

Başvuru sahibi üç ay içinde bu karara karşı itiraz edebilir.

Başvuru konusunun patent ile korunabilir bir buluş olmadığı kararına itiraz Türk Patent Enstitüsü tarafından geri çevrilirse, başvuru reddedilmiş sayılır.

İnceleme sonunda başvuru tamam ise, tekniğin bilinen durumu ile ilgili araştırma yapılması istenmemişse, bunun istenmesi başvuru sahibine bildirilir (m. 54).

BAŞVURUNUN YAYINLANMASI VE ARAŞTIRMA RAPORU

Başvuru tarihi veya rüçhan hakkı talep edilmişse rüçhan tarihinden itibaren on sekiz aylık sürenin dolması ile, başvuru, Yönetmelik hükümlerine göre yayınlanarak toplumun incelenmesine açılır.

Başvuru sahibince, tekniğin bilinen durumu hakkında bir rapor hazırlanması, başvuru tarihinden itibaren on beş ay içinde istenir.

Türk Patent Enstitüsü veya uluslar arası niteliği haiz araştırma kuruluşlarınca düzenlenen rapor, başvuru sahibine tebliğinden itibaren üç aylık sürenin dolmasından sonra yayınlanır. Başvuru sahibi anılan süre içinde incelemeli veya incelemesiz patent verilmesi sistemlerinden birini tercih etmek zorundadır.

BULUŞ SAHİBİNİ KORUYAN DAVALAR

Gerçek buluş sahibi veya halefi, sahte buluş sahibine karşı mahkemeden aşağıdaki istemlerde bulunabilir:

a) Patent isteme hakkının gasp edilmesi nedeniyle istihkak davası Gerçek buluş sahibi belirlenmişse veya tarafların gerçek buluş sahibi olmadığı belirlenmiş ve gerçek buluş sahibi üçüncü kişinin de bir müdahalesi olmamışsa, patent isteme hakkının gasp edilmesi nedeniyle istihkak davası açılabilir.

b) Patentin gasp edilmesi nedeniyle istihkak davası Gerçek buluş sahibi, haksız başvuru sahibine patent verilmişse, patentin kendisine devredilmesini dava yoluyla talep edebilir.

XIII. PATENT HAKKININ KORUNMASI

Buluşun ne olduğu, hangi teknik soruna çözüm getirdiği, patente tecavüz edildiğinde ortaya çıkar.

Patent hakları tecavüze uğrayan hak sahibi özel düzenlemelerden ve genel olarak da Türk Ticaret Kanununun haksız rekabeti düzenleyen hükümlerinden yararlanır (551 sayılı KHK; TTK m. 56 vd.).

Patent hakkının korunması, hem hukuk davaları hem de ceza davaları yolu ile sağlanır.

A) Hukuk davaları

Patentten doğan hakkı tecavüze uğrayan patent sahibi, mahkemeden, aşağıdaki taleplerde bulunabilir:

1. Tecavüzün önlenmesi davası

2. Tecavüzün durdurulması davası

3. Tecavüzün giderilmesi davası

4. Tecavüzün tespiti davası

5. Tazminat davaları

a) Maddi tazminat davası

b) Manevi tazminat davası

c) İtibar tazminatı davası

6. El koyma